İşe İade Davası: Şartlar, 1 Aylık Süre ve Alınabilecek Tazminatlar
Geçerli bir sebep olmadan çıkarılan işçi, şartları taşıyorsa işe iade isteyebilir. 30 işçi ve 6 ay kıdem şartı, 1 aylık arabuluculuk süresi, işe başlatmama tazminatı ve boşta geçen süre ücreti.
Kısaca
- 30 veya daha fazla işçinin çalıştığı işyerinde, en az 6 aylık kıdemi olan ve belirsiz süreli sözleşmeyle çalışan işçi işe iade isteyebilir.
- Fesih bildiriminden itibaren 1 ay içinde arabulucuya başvurmak zorunludur; süre hak düşürücüdür.
- Fesih geçersiz bulunursa işçi 10 iş günü içinde işe başlamak için başvurur.
- İşveren işe başlatmazsa 4–8 aylık ücret tutarında tazminat ve en çok 4 aylık boşta geçen süre ücreti öder.
İş güvencesinden kimler yararlanır?
İşverenin aynı işkolundaki işyerlerinde toplam 30 veya daha fazla işçi çalışmalı.
İşçinin en az altı aylık kıdemi bulunmalı.
İş sözleşmesi belirsiz süreli olmalı.
İşletmenin bütününü yöneten ve işçi alıp çıkarma yetkisi olan işveren vekilleri kapsam dışıdır.
Geçerli sebep nedir?
İş güvencesi kapsamındaki işçinin sözleşmesi ancak işçinin yeterliliğinden, davranışlarından ya da işletmenin, işyerinin veya işin gereklerinden kaynaklanan geçerli bir sebeple feshedilebilir. Fesih yazılı yapılmalı ve sebep açık ve kesin olarak gösterilmelidir. Davranış ve verimlilikle ilgili fesihlerde işçinin savunması alınmalıdır.
Sendika üyeliği, hamilelik, ırk, cinsiyet, din, siyasi görüş, işçinin şikâyet veya dava açması ve hastalık nedeniyle kısa süreli devamsızlık gibi sebepler fesih için geçerli sebep sayılmaz.
Süreç adım adım
- Fesih bildirimiBildirimin tebliğ tarihini not edin; tüm süreler buradan başlar.
- Arabuluculuk (1 ay)Fesih bildiriminin tebliğinden itibaren 1 ay içinde adliyedeki arabuluculuk bürosuna başvurun. Arabulucu süreci genellikle 3 haftada tamamlar.
- Dava (2 hafta)Anlaşma olmazsa son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren 2 hafta içinde iş mahkemesinde dava açın. İspat yükü feshin geçerli sebebe dayandığı konusunda işverendedir.
- Karar ve başvuru (10 iş günü)Kesinleşen kararın tebliğinden itibaren 10 iş günü içinde işverene işe başlamak için başvurun. Başvurmazsanız fesih geçerli sayılır.
- İşverenin seçimi (1 ay)İşveren bir ay içinde işe başlatır ya da işe başlatmama tazminatını öder.
Hangi tazminatlar alınır?
| Kalem | Tutar |
|---|---|
| Boşta geçen süre ücreti ve diğer haklar | En çok 4 aylık ücret |
| İşe başlatmama tazminatı (işe başlatılmazsa) | 4 ila 8 aylık ücret |
| Kıdem ve ihbar tazminatı | İşe başlatılmazsa fesih tarihine göre ayrıca ödenir (önceden ödenmişse mahsup edilir) |
Kıdem ve ihbar tazminatını kıdem tazminatı aracıyla hesaplayabilirsiniz.
Dayanak: 4857 s. K. m. 18–21; 7036 s. K. m. 3
Örnek hesap
Örnek
Brüt 50.000 TL ücretli işçiMahkeme feshin geçersizliğine karar verdi; işçi süresinde başvurdu, işveren işe başlatmadı. Kararda işe başlatmama tazminatı 4 aylık ücret olarak belirlendi.
- Boşta geçen süre ücreti (4 ay)
- 200.000 TL ve diğer haklar
- İşe başlatmama tazminatı (4 ay)
- 200.000 TL
- Kıdem ve ihbar tazminatı
- Fesih tarihine göre ayrıca
Tutarlar brüttür; boşta geçen süre ücretinden yasal kesintiler yapılır.
Sık yapılan hatalar
- 1 aylık süreyi kaçırmak: Süre fesih bildiriminin tebliğinden başlar ve hak düşürücüdür.
- Kesinleşen karardan sonra 10 iş günü içinde başvurmamak: Bu durumda fesih geçerli sayılır ve tazminatlar istenemez.
- Samimi olmayan başvuru: Yalnızca tazminat almak için yapılan ve işe başlatıldığında işe gidilmeyen başvurular, haklarınızı kaybettirebilir.
- Arabuluculukta ibra edici belge imzalamak: Hangi kalemlerden vazgeçildiğini okumadan imza atmayın.
Görüşmeye gelirken yanınızda olsun
Sık sorulanlar
Belirli süreli sözleşmeyle çalışıyorum; işe iade isteyebilir miyim?
Kural olarak hayır. Ancak sözleşme objektif bir sebep olmadan zincirleme belirli süreli yapılmışsa belirsiz süreli sayılabilir ve iş güvencesinden yararlanılabilir.
Arabuluculukta işe iade yerine para üzerinde anlaşabilir miyiz?
Evet. Taraflar işe başlatmama tazminatı ve boşta geçen süre ücreti gibi kalemler üzerinde anlaşarak süreci sonlandırabilir. Anlaşma belgesinde tüm kalemlerin açıkça yazılması önemlidir.
İşe iade davası ne kadar sürer?
Kanun, işe iade davalarının iki ay içinde sonuçlandırılmasını öngörür; istinaf aşamasında da kesin karar verilmesi hedeflenir. Uygulamada süre, mahkemenin iş yüküne göre uzayabilir.
İşe iade yerine doğrudan tazminat isteyebilir miyim?
İş güvencesi kapsamındaysanız dava işe iade talebiyle açılır; işveren işe başlatmazsa tazminatlar doğar. Kapsam dışındaysanız kıdem, ihbar ve diğer alacaklarınızı doğrudan talep edebilirsiniz.
