İtirazın İptali mi, İtirazın Kaldırılması mı? Alacaklı İçin Doğru Yol
Borçlu ödeme emrine itiraz ettiğinde alacaklı, belgesine göre icra mahkemesinde itirazın kaldırılmasını (6 ay) veya genel mahkemede itirazın iptalini (1 yıl) isteyebilir. Farklar, süreler ve icra inkâr tazminatı.
Kısaca
- Borçlunun itirazıyla duran takibe devam etmek için iki yol vardır.
- İtirazın kaldırılması: icra mahkemesinde, belgeyle sınırlı ve hızlı; süre 6 ay.
- İtirazın iptali: genel mahkemede, her türlü delille; süre 1 yıl.
- Haksız itiraz eden borçlu, alacağın %20’sinden az olmamak üzere icra inkâr tazminatına mahkûm edilebilir.
- Ticari alacaklarda itirazın iptali davasından önce arabuluculuk zorunludur.
İki yol, iki farklı mantık
| İtirazın kaldırılması | İtirazın iptali | |
|---|---|---|
| Nerede? | İcra mahkemesi | Asliye hukuk / ticaret, sulh hukuk, iş mahkemesi |
| Süre | İtirazın tebliğinden itibaren 6 ay | İtirazın tebliğinden itibaren 1 yıl |
| Hangi belgeyle? | İmzası ikrar edilmiş veya noterce onaylanmış belge, resmî belge, ilam niteliğinde belge | Her türlü delil: tanık, bilirkişi, ticari defter, yazışma |
| Sonuç | Takip devam eder; karar maddi anlamda kesin hüküm oluşturmaz | Alacak hakkında kesin hüküm oluşur |
| Arabuluculuk | Gerekmez | Ticari, iş ve tüketici alacaklarında zorunlu |
İtirazın kaldırılması ne zaman uygun?
Alacak, borçlunun imzasını kabul ettiği bir sözleşmeye, noter onaylı bir belgeye veya resmî bir belgeye dayanıyorsa itirazın kaldırılması hızlı sonuç verir. İcra mahkemesi yalnızca belgeyi inceler; tanık dinlemez, ayrıntılı bilirkişi incelemesi yapmaz.
İtirazın iptali davası ne zaman gerekir?
Fatura, cari hesap ve irsaliyeye dayanan ticari alacaklarda, sözlü anlaşmalarda ya da alacağın varlığının ticari defterler ve tanıklarla ispat edileceği durumlarda itirazın iptali davası açılır. Dava kazanılırsa takip kaldığı yerden devam eder.
- ArabuluculukTicari alacaklarda önce arabulucuya başvurulur; arabuluculukta geçen süre 1 yıllık dava süresine eklenmez.
- DavaAnlaşma olmazsa, itirazın tebliğinden itibaren 1 yıl içinde dava açılır.
- İspatTicari defterler, faturalar, teslim belgeleri ve yazışmalar sunulur; çoğu dosyada mali müşavir bilirkişi incelemesi yapılır.
- Kararİtiraz iptal edilir, takip devam eder; şartları varsa icra inkâr tazminatına hükmedilir.
İcra inkâr tazminatı
İtirazı haksız bulunan borçlu, alacaklının talebi üzerine alacağın %20’sinden az olmamak üzere icra inkâr tazminatına mahkûm edilir. Bunun için alacağın likit, yani belirli veya belgelerle kolayca hesaplanabilir olması gerekir. Takip haksız ve kötü niyetliyse aynı oranda tazminat alacaklıya da yüklenebilir.
Örnek
Ticari alacakta itirazın iptali400.000 TL fatura alacağı için başlatılan takibe borçlu itiraz etti; alacaklı arabuluculuktan sonra itirazın iptali davası açtı ve kazandı.
- Takip devam eder
- 400.000 TL + faiz
- İcra inkâr tazminatı (en az %20)
- 80.000 TL
- Yargılama giderleri ve vekâlet ücreti
- Borçluya yüklenir
Dayanak: İİK m. 67–68; TTK m. 5/A
Alacaklı için yol haritası
- İtirazı inceleyinBorçlunun neye itiraz ettiğini (borç, faiz, imza, yetki) ve gerekçesini okuyun.
- Belgenize bakınAlacak imzalı bir sözleşme veya resmî belgeye dayanıyorsa itirazın kaldırılması; değilse itirazın iptali davası düşünülür.
- Süreyi takvime işleyinİtirazın kaldırılması için 6 ay, itirazın iptali için 1 yıl; ticari alacaklarda arabuluculuk da planlanır.
- Delilleri hazırlayınFaturalar, irsaliyeler, cari hesap ekstreleri, ticari defterler ve yazışmalar.
- İcra inkâr tazminatını isteyinAlacak likitse dava dilekçesinde en az %20 tazminat açıkça talep edilmelidir.
Sık yapılan hatalar
- Ticari alacakta arabulucuya başvurmadan dava açmak (dava usulden reddedilir)
- Faturaların karşı tarafa tebliğini ispat edememek
- Ticari defterleri usulüne uygun tutmamak veya kapanış tasdiklerini yaptırmamak
- İcra inkâr tazminatını talep etmeyi unutmak
Görüşmeye gelirken yanınızda olsun
Sık sorulanlar
1 yıllık süreyi kaçırırsam alacağım düşer mi?
Hayır. İtirazın iptali davası açılamaz ama alacak zamanaşımına uğramadıysa genel hükümlere göre alacak davası açılabilir. Ancak takip kaldığı yerden devam etmez ve icra inkâr tazminatı istenemez.
Önce itirazın kaldırılmasını deneyip sonra dava açabilir miyim?
İtirazın kaldırılması talebinin reddi, alacağın genel mahkemede ispat edilmesine engel değildir. Ancak 1 yıllık itirazın iptali süresi itirazın tebliğinden itibaren işlediği için iki yolun zamanlaması baştan birlikte planlanmalıdır.
Faturaya 8 gün içinde itiraz edilmezse ne olur?
Ticari işlerde faturayı alan, 8 gün içinde içeriğine itiraz etmezse içeriğini kabul etmiş sayılır. Ancak bu karine, faturanın karşı tarafa ulaştığının ispatına ve ticari ilişkinin varlığına bağlıdır.
Dava sırasında borçlu ödeme yaparsa ne olur?
Ödenen kısım bakımından dava konusuz kalır; yargılama giderleri ve vekâlet ücreti açısından davanın açılmasında haklı olan tarafın durumu gözetilir.
