İfadeye Çağrıldım: Şüpheli mi Tanık mı, Haklarım Neler?
Savcılık veya kolluktan ifade daveti aldığınızda şüpheli ile tanık arasındaki farklar, susma ve avukat hakkı, ifade öncesi hazırlık ve ifade sonrası olası gelişmeler.
Kısaca
- Önce hangi sıfatla (şüpheli mi, tanık mı) çağrıldığınızı öğrenin.
- Şüpheli olarak susma hakkınız ve ifadenizi avukatla verme hakkınız vardır.
- Tanıklar kural olarak gerçeği söylemek zorundadır; kendilerini veya yakınlarını suçlayacak sorulara yanıt vermeyebilirler.
- İfadeden önce suçlamayı ve dosyadaki delilleri öğrenmek, beyanınızı doğru kurmanın yoludur.
Şüpheli mi, tanık mı?
| Şüpheli | Tanık | |
|---|---|---|
| Kim? | Suç şüphesi altında olan kişi | Olayla ilgili bilgisine başvurulan kişi |
| Susma hakkı | Var; aleyhe yorumlanamaz | Kural olarak yok; yalnız kendini veya yakınlarını suçlayacak sorularda tanıklıktan çekinme hakkı var |
| Avukat | İfade sırasında avukat hazır bulunabilir | İfade öncesinde avukattan destek alınabilir |
| Yemin ve gerçeği söyleme | Yemin edilmez | Gerçeği söyleme yükümlülüğü vardır; yalan tanıklık suçtur |
Şüpheli olarak haklarınız
Size yöneltilen suçlama ifadeden önce bildirilmelidir.
İfadenizi seçtiğiniz avukatla verebilirsiniz; belirli hâllerde baro tarafından avukat görevlendirilir.
Suçlamaya ilişkin açıklama yapmayabilirsiniz; bu hak aleyhinize yorumlanamaz.
Lehinize olan delillerin toplanmasını isteyebilirsiniz.
Kolluk veya savcılıkta “yalnızca birkaç soru” diye başlayan görüşmeler de resmî ifade tutanağına geçer. Tutanağı imzalamadan önce dikkatle okuyun; söylemediğiniz bir cümle varsa düzeltilmesini isteyin.
İfadeden önce hazırlık
- Çağrının ayrıntılarını öğreninHangi soruşturma numarası, hangi suç ve hangi sıfatla çağrıldığınızı sorun.
- Belgeleri toplayınOlaya ilişkin yazışmalar, sözleşmeler, ödeme kayıtları ve tanıklar.
- Avukatınızla görüşünSusma hakkının mı, ayrıntılı açıklamanın mı daha doğru olduğuna dosyaya göre karar verilir.
İfadeden sonra ne olur?
Savcılık, toplanan delillere göre kovuşturmaya yer olmadığına karar verebilir, iddianame düzenleyebilir ya da bazı suçlarda uzlaştırma veya seçenek yaptırımlar gündeme gelebilir. Kovuşturmaya yer olmadığı kararına karşı şikâyetçi 2 hafta içinde itiraz edebilir.
Dayanak: CMK m. 45–48, 147–150
Gözaltı hâlinde
Gözaltı süresi kural olarak yakalama anından itibaren 24 saattir; toplu suçlarda savcılık kararıyla uzatılabilir.
Yakalanan kişinin bir yakınına veya belirlediği kişiye gecikmeden haber verilir.
Gözaltındaki kişi her zaman avukatıyla görüşebilir; görüşme gizlidir.
Gözaltı kararına karşı sulh ceza hâkimliğine başvurulabilir.
Sık yapılan hatalar
- Suçlamayı bilmeden ayrıntılı açıklama yapmak
- Tutanağı okumadan imzalamak
- Telefondaki yazışmaları ifade öncesinde silmek (delil karartma şüphesi doğurabilir)
- Tanık sıfatıyla çağrıldığını düşünüp şüpheli olarak dinlendiğini fark etmemek
Görüşmeye gelirken yanınızda olsun
Sık sorulanlar
İfadeye gitmezsem ne olur?
Davete uymayan şüpheli veya tanık hakkında zorla getirme kararı verilebilir. Mazeretiniz varsa savcılığa bildirip yeni bir tarih istemek daha doğru olur.
İfadeyi telefonla veya yazılı verebilir miyim?
Kural olarak ifade yüz yüze alınır. Başka bir şehirdeyseniz bulunduğunuz yerdeki savcılık aracılığıyla (talimatla) ifade verilebilir.
İfadede söylediklerimi sonradan değiştirebilir miyim?
Sonraki aşamalarda farklı beyanda bulunabilirsiniz; ancak çelişkili beyanlar inandırıcılığı zayıflatır. Bu nedenle ilk ifadenin dikkatle ve avukatla hazırlanması önemlidir.
Kolluk ifadem ile savcılık ifadem arasında fark var mı?
Kollukta avukat bulunmadan alınan ifade, sanık mahkemede doğrulamadıkça hükme esas alınamaz. Savcılık ifadesi ise soruşturmanın temel belgelerinden biridir.
