Ayıplı Ürün Aldım: Tüketicinin Dört Seçimlik Hakkı ve Başvuru Yolları
Ayıplı ürün karşısında tüketici iade, bedel indirimi, ücretsiz onarım veya değişim isteyebilir. Onarım süreleri, 2 yıllık zamanaşımı, hakem heyeti sınırı ve arabuluculuk.
Kısaca
- Ürün sözleşmeye, tanıtıma veya beklenen kullanım amacına uygun değilse ayıplıdır.
- Tüketici; sözleşmeden dönme, bedel indirimi, ücretsiz onarım veya ayıpsız misliyle değişim haklarından birini seçer.
- Onarım ve değişim talepleri en geç 30 iş gününde (konutta 60 iş gününde) yerine getirilmelidir; iade ve indirimde bedel derhâl ödenir.
- Değeri 186.000 TL altındaki uyuşmazlıklarda tüketici hakem heyetine başvuru zorunludur.
Ayıp nedir?
Teslim edilen ürün; sözleşmede kararlaştırılan özelliklere, satıcının tanıtım ve reklamlarında belirttiği niteliklere, kullanım amacına ya da benzer ürünlerden makul olarak beklenen özelliklere uygun değilse ayıplıdır. Ayıp üretim, ambalajlama veya montaj hatasından doğabileceği gibi kullanım kılavuzundaki eksikliklerden de kaynaklanabilir.
Dört seçimlik hak
Ürünü iade edip ödediğiniz bedelin tamamını geri almak.
Ürünü tutup ayıp oranında bedelden indirim istemek.
Tüm masraflar satıcıya ait olmak üzere onarım.
Ürünün ayıpsız bir benzeriyle değiştirilmesi.
Seçilen hakkın satıcıya orantısız güçlük yüklemesi hâlinde diğer haklardan biri kullanılabilir. Ücretsiz onarım hakkı kullanıldıktan sonra garanti süresi içinde aynı arızanın tekrarlanması gibi durumlarda tüketici diğer seçimlik haklara geçebilir.
Süreler
| Konu | Süre |
|---|---|
| Onarım veya değişim talebinin karşılanması | En geç 30 iş günü (konut ve tatil amaçlı taşınmazlarda 60 iş günü) |
| İade veya bedel indirimi | Bedel derhâl iade edilir |
| Ayıplı maldan sorumluluk (zamanaşımı) | Teslimden itibaren 2 yıl; konutta 5 yıl |
| Hile veya ağır kusurla gizlenen ayıp | Zamanaşımı uygulanmaz |
Başvuru yolu
- Satıcıya yazılı bildirimAyıbı ve seçtiğiniz hakkı e-posta, noter veya kayıtlı yolla satıcıya bildirin.
- Tutarı belirleyinUyuşmazlık değeri 186.000 TL altındaysa tüketici hakem heyetine, üzerindeyse arabulucuya başvurulur.
- Hakem heyeti veya arabuluculukBaşvurular e-Devlet üzerinden yapılabilir; hakem heyeti kararları bağlayıcıdır.
- Tüketici mahkemesiArabuluculukta anlaşma olmazsa veya hakem heyeti kararına itiraz edilirse tüketici mahkemesine gidilir; tüketicinin açtığı davalar harçtan muaftır.
Dayanak: 6502 s. Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun m. 8–12, 68–73/A
Örnek senaryo
Bir tüketici, satın aldığı buzdolabının bir ay içinde soğutmayı bırakması üzerine satıcıya başvuruyor ve ücretsiz onarım istiyor. Onarım 30 iş günü içinde tamamlanmazsa tüketici, diğer seçimlik haklarına geçerek sözleşmeden dönebilir veya ürünün değiştirilmesini isteyebilir.
Garanti süresi içinde aynı arızanın tekrarlanması veya azami tamir süresinin aşılması gibi hâllerde, ilgili yönetmelikte tüketici lehine ek haklar öngörülmüştür.
Görüşmeye gelirken yanınızda olsun
Sık sorulanlar
Satıcı “üreticiye başvurun” diyor; doğru mu?
Hayır. Tüketici seçimlik haklarını satıcıya karşı kullanabilir. Ücretsiz onarım ve değişim taleplerinde satıcı, üretici ve ithalatçı birlikte (müteselsilen) sorumludur; iade ve bedel indirimi ise satıcıdan istenir.
Sıfır aracımda ayıp çıktı; yeni araç isteyebilir miyim?
Ayıbın niteliğine göre değişim, iade veya bedel indirimi istenebilir. Aracın gizli ayıplı olduğunun bilirkişi raporuyla belgelenmesi çoğu zaman gerekir.
İkinci el üründe de bu haklar var mı?
Tüketiciye satış yapan bir satıcıdan alınan ikinci el ürünlerde de ayıba karşı tekeffül hükümleri uygulanır; ancak ürünün yaşı ve kullanım durumu beklenen niteliği belirlerken dikkate alınır. Bireyler arası satışlarda tüketici mevzuatı değil Borçlar Kanunu uygulanır.
Hakem heyeti başvurusu ücretli mi?
Tüketici hakem heyetine başvuru ücretsizdir ve e-Devlet üzerinden yapılabilir.
