Kefalet Sözleşmesi: Kefil Ne Zaman Sorumlu, Ne Zaman Kurtulur?
Kefalet sözleşmesinin geçerliliği için yazılı şekil, azami miktar, tarih ve müteselsil kefalette el yazısı şarttır. Eş rızası, adi ve müteselsil kefalet farkı ve kefilin borçluya rücu hakkı.
Kısaca
- Kefalet yazılı yapılmalı; kefilin sorumlu olacağı azami miktar ve kefalet tarihi yazılmalıdır.
- Müteselsil kefalette azami miktar, tarih ve müteselsil kefil olunduğu kefilin el yazısıyla yazılmalıdır.
- Evli kişinin kefil olması için kural olarak eşinin yazılı rızası gerekir.
- Borcu ödeyen kefil, ödediği miktar için asıl borçluya rücu edebilir.
Geçerlilik şartları
Kefalet sözleşmesi yazılı yapılmalıdır; sözlü kefalet geçersizdir.
Kefilin sorumlu olacağı en yüksek tutar sözleşmede belirtilmelidir.
Sözleşmenin tarihi yazılmalıdır.
Müteselsil kefalette azami miktar, tarih ve “müteselsil kefil” olunduğu kefilin kendi el yazısıyla yazılmalıdır.
Bu şartlardan biri eksikse kefalet sözleşmesi geçersizdir; kefil borçtan sorumlu tutulamaz. Bankanın standart formlarında bu alanların boş bırakıldığı veya başkası tarafından doldurulduğu durumlarla sık karşılaşılır.
Eş rızası
Evli bir kişi, ancak eşinin yazılı rızasıyla kefil olabilir; rıza en geç sözleşme kurulurken verilmelidir. Ticaret siciline kayıtlı ticari işletmenin sahibi, şirket ortakları ve yöneticilerinin işletmeyle ilgili verdikleri kefaletler gibi kanunda sayılan bazı hâllerde eş rızası aranmaz.
Adi kefalet mi, müteselsil kefalet mi?
| Adi kefalet | Müteselsil kefalet | |
|---|---|---|
| Alacaklı kefile ne zaman başvurur? | Kural olarak asıl borçlu hakkında takip sonuçsuz kaldıktan sonra | Borçlu temerrüde düşüp ihtar sonuçsuz kaldığında, doğrudan |
| Rehin varsa | Önce rehnin paraya çevrilmesi istenebilir | Kural olarak önce rehne başvurulur; istisnalar vardır |
| Uygulama | Nadir | Banka kredilerinde neredeyse her zaman |
Kefilin sorumluluğu nasıl sona erer?
- Asıl borcun ödenmesi veya başka bir sebeple sona ermesiyle
- Belirli süreli kefalette, sürenin bitiminden itibaren bir ay içinde alacaklı alacağını ileri sürmezse
- Gerçek kişiler tarafından verilen kefaletler, kural olarak sözleşme tarihinden itibaren 10 yılın geçmesiyle sona erer
Borcu ödeyen kefilin hakları
Borcu ödeyen kefil, ödediği ölçüde alacaklının haklarına halef olur ve asıl borçluya rücu edebilir. Birden fazla kefil varsa kefiller arasında da paylarına göre rücu imkânı vardır.
Dayanak: TBK m. 581–603
Örnek senaryo
Bir kişi, arkadaşının şirketinin kullandığı krediye müteselsil kefil olarak imza atıyor. Sözleşmede azami tutar “kredi limiti kadar” şeklinde genel bir ifadeyle yazılmış, el yazısı bölümü ise banka görevlisi tarafından doldurulmuş. Şirket ödemeleri aksatınca banka kefil hakkında takip başlatıyor.
Bu durumda ilk inceleme, azami miktarın rakamla belirli olup olmadığı ve el yazısı şartının kefil tarafından yerine getirilip getirilmediğidir. Şekil şartlarındaki eksiklik kefaleti geçersiz kılabilir; itiraz ve menfi tespit yolları buna göre planlanır.
Kefil olmadan önce
- Azami tutarı ve süreyi kendi el yazınızla yazın; boş form imzalamayın.
- Kefalet türünü (adi mi müteselsil mi) okuyun.
- Borçlunun mali durumunu ve diğer teminatları sorun.
- Sözleşmenin bir örneğini mutlaka alın.
Sık sorulanlar
Kefil olduğum kredi ödenmiyor; banka beni hemen takip edebilir mi?
Müteselsil kefilseniz borçlu temerrüde düştükten ve ihtar sonuçsuz kaldıktan sonra banka doğrudan size başvurabilir. Önce sözleşmenin şekil şartları ve eş rızası incelenmelidir.
Kefaletten nasıl çıkabilirim?
Kefalet tek taraflı olarak sona erdirilemez; alacaklının onayı veya yeni bir teminat gerekir. Belirsiz süreli ve gelecekte doğacak borçlar için verilen kefaletlerde ise belirli şartlarla kefalet sona erdirilebilir.
Kefil öldüğünde borç mirasçılara geçer mi?
Kefalet borcu kural olarak mirasçılara geçer; mirasçılar mirası reddederek bu sorumluluktan kurtulabilir. Mirası red süresi, ölümü öğrenmeden itibaren 3 aydır.
Kefalet sözleşmesinin bir örneğini bankadan isteyebilir miyim?
Evet. Kefil, imzaladığı sözleşmenin bir örneğini ve borcun güncel durumunu öğrenme hakkına sahiptir; talebinizi yazılı yapın.
